Efferent Yollar
Efferent Yollar

AFFERENT YOLLAR

Gövde ile ilgili bütün afferent yolların 1. nöronları spinal ganglion içindedir.

TRACTUS SPINOTHALAMICUS LATERALIS

Gövdeden ağrı ve ısı duyusunu taşır.

TRACTUS SPINOTHALAMICUS ANTERIOR

Gövdeden kaba dokunma ve basınç duyusunu taşır.

inen ve çıkan yollar- tractuslar
inen ve çıkan yollar- tractuslar

Spinotalamik yolların 1. nöronlarının santral uzantıları cornu posterius’da lamina I, IV ve V bulunan 2. nöronlarla sinaps yapar. 2. nöronların uzantıları commissura alba anterior’da çapraz yapıp (çaprazını bir üst segmentte tamamlar) karşı tarafa geçer ve talamus’a yükselir. Burada bulunan ventral posterolateral (VPL) çekirdekteki 3. nöronlarla sinaps yapar. 3. nöronların uzantıları gyrus postcentralis’deki 3,1,2 numaralı Broadmann alanına gider.

Tractus spinothalamicus anterior’un lifleri, bulbus seviyesinde lemniscus medialis’e katılır, ve bu lemniscus içinde talamus’a yükselir.

Tractus spinothalamicus lateralis’in lifleri ise lemniscus spinalis adı altında ayrı bir demet olarak talamus’a gider. Spinotalamik yolların lezyonlarında; liflerin oblik çapraz yapması nedeniyle belirtiler lezyon seviyesinin bir yada iki segment altında ve karşı tarafta çıkar. Ağrı ve ısı duyusu kaybolur, ancak kaba dokunma duyusu tam olarak kaybolmaz. Çünkü bu duyu ipsilateral olarak fasc. gracilis yada cuneatus tarafından da taşınır. Tractus spinothalamicus anterior’un bilateral lezyonlarında gıdıklanma ve kaşınma gibi duyular kaybolabilir.

FASCICULUS GRACILIS VE FASCICULUS CUNEATUS

Bu yollar, iki nokta diskriminasyonu (ayırt edici dokunma – basınç duyusu) vibrasyon ve şuurlu propriosepşın (pozisyon duyusu ve kinestezi) duyularını taşır. T6 seviyesinin altından adı geçen duyuları fasciculus gracilis, üstünden ise fasciculus cuneatus taşır. 1. nöronların uzantıları ipsilateral olarak funiculus posteriorda yükselir ve bulbus’ta bulunan nucleus gracilis ve nucleus cuneatus’taki ikinci nöronları ile sinaps yapar.

2. nöronların uzantıları orta hatta çapraz yaparak karşı tarafa geçer. Bu çapraza decussatio sensoria (decussatio lemnisci medialis) denir. Karşı tarafa geçen lifler, lemniscus medialis adı altında yükselerek thalamus’un ventral posterolateral nukleus’undaki 3. nöronları ile sinaps yapar.

3. nöronların uzantıları, capsula interna’nın crus posterius’undan geçerek gyrus postcentralis’de primer somestetik alana (3,1,2 Broadmann alanı) gelir. Bu yolların lezyonunda, kas ve eklemlerden gelen bilgi akışı kesilir. Kişi lezyon seviyesinin altında ve lezyonla aynı taraftaki ekstremitesinin hareketini ve pozisyonunu bilemez. Gözleri kapalı iken, bir ekstremite kısmının boşluktaki pozisyonunu söyleyemez.

Vibrasyon duyusu da aynı tarafta ve lezyon seviyesi alt ında kaybolmuştur. Diskriminasyon duyusu da bozulmuştur, ancak dokunma duyusu sağlamdır.

TRACTUS SPINOCEREBELLARIS ANTERIOR VE TRACTUS SPINOCEREBELLARIS POSTERIOR

Kas iğciği, golgi tendon organı ve eklem reseptörlerinden aldığı gövde ve alt ekstremite ile ilgili bilgileri cerebellum’a taşır. Bu duyu şuura ulaşmadığı için, şuuraltı propriosepşın duyusu olarak bilinir. Bu yolların lezyonları belirti vermez. Kas ve eklemlerin hareketleri ve tendonların gerginliği ile ilgili bu bilgiler, postürün devamı ve ekstremite hareketlerinin koordinasyonunda cerebellum tarafından kullanılır.

Her iki traktus’ta aynı bilgileri cerebellum ’a taşır, ancak fonksiyonel olarak farklıdır. Tractus spinocerebellaris posterior, alt ekstremitenin tek bir kasının yada sinerjist kaslarının hareketi ve postürünün koordinasyonunda kullanılan bilgileri cerebellum’a taşır.

Tractus spinocerebellaris anterior ise, tüm alt ekstremitenin postürü ve koordineli hareketinde kullanılan bilgileri cerebellum’a taşır. Tr. spinocerebellaris posterior’un 2. nöronları medulla spinalis’in C8 (T1) – L2 (3) segmentleri arasında lamina VII’de lokalize nucleus thoracicus posterior (nucleus dorsalis = Clarke nukleusu) içindedir. Oluşturdukları çekirdek sütununa Clarke sütunu adı verilir.

Tractus spinocerebellaris anterior’un ikinci nöronları ise lamina V, VII ve VIII’dedir. Tr. spinocerebellaris posterior’un 2. nöronlarının uzantıları ipsilateral yükselerek, pedunculus cerebellaris inferior’dan geçip, vermis cerebelli’de sonlanır.

Tractus spinocerebellaris anterior’un 2. nöronlarının uzantılarının çoğu çapraz yapar ve pedunculus cerebellaris superior’dan geçip, vermis cerebelli’de sonlanır.

TRACTUS CUNEOCEREBELLARIS

Bu yolu, medulla oblongata’da bulunan nucleus cuneatus accessorius’taki nöronların uzantıları oluşturur. C8 (T1)‘in yukarısında kalan segmentlerle ilgili olan bu yol, tractus spinocerebellaris posterior’un devamı olarak kabül edilir.

Üst ekstremite ve gövdenin üst kısm ından bu yolla aynı duyuları taşır. Bu nedenle nucleus cuneatus accessorius, nucleus thoracicus posterior’un (nucleus dorsalis, Clarke nukleusu) homoloğu kabül edilir.

TRACTUS SPINOTECTALIS

Şiddetli sıcak yada soğuk ve benzeri doku hasarı yapan mekanik uyarılar sonucu oluşan ağrı duyusunu taşır. Lifleri çapraz yapar.

TRACTUS SPINORETICULARIS

Ağrı duyusunun taşınması ile ilgilidir. Liflerinin çoğu ipsilateral seyreder.

ANTEROLATERAL SISTEM

Ağrı duyusunu taşıyan bu sistemi; Tr. spinothalamicus lateralis + Tr. spinotectalis + Tr. spinoreticularis yapar.

TRACTUS SPINOOLIVARIS

Derideki reseptörler ile kas ve tendonlardaki proprioseptörlerden cerebellum’a bilgi taşır. Lifleri çapraz yapar.

EFFERENT (İNEN) YOLLAR

TRACTUS CORTICOSPINALIS

Efferent Yollar
Efferent Yollar

Bu traktus’u oluşturan liflerin hücrelerinin büyük bölümü, primer motor alan (4) ve premotor alan (6)’dadır.Geriye kalan bölümü gyrus postcentralis’deki primer duyu alanı (3,1,2) ile ona komşu parietal cortex’de (5) lokalizedir. En uzun liflerini, korteks’in 5. tabakasındaki dev piramidal hücreler’in (Betz hücreleri) aksonları yapar.

Primer motor alandan başlayan lifleri, fleksör kasları fasilite, ekstensör kasları inhibe eden ve motor nöronların aktivitelerinde etkilidir. Liflerinin %75 – %90’ı bulbus ile m edulla spinalis’in birleşme seviyesinde çapraz yaparak karşı tarafa geçer. Bu çapraza decussatio pyramidum denir.

Çapraz yapan lifler, medulla spinalis’de funiculus lateralis’te tr. corticospinalis lateralis adı altında S4 segmentine kadar iner. Geriye kalan küçük bir kısım lif çapraz yapmayıp, aynı tarafta (ipsilateral) tractus corticospinalis anterior adı ile servikal ve üst torakal bölgelere iner.

TRACTUS CORTICONUCLEARIS (CORTICOBULBARIS)

Bu traktus’un lifleri, cortex cerebri’de 4, 6 ve 8. alanlardan başlar ve tractus corticospinalis içinde seyreder. Seyri sırasında genu capsula interna’dan geçer. VII. kranial sinirin motor çekirdeğinde yüzün üst yarımındaki kasları uyaran nöronlar (çekirdeğ in dorsal bölümündedir), her iki taraf tr. corticonuclearis’ten lif alırken, yüzün alt yarımındaki kasları uyaran nöronlar (çekirdeğin ventral bölümündedir), sadece karşı tr. corticonuclearis’ten lif alır.

Benzer şekilde XII. kranial sinirin motor çekirdeğinde, sadece m. genioglossus’la ilgili olan nöronlara karşı taraf tractus corticonuclearis’ten lif gelirken, diğer dil kaslarının nöronlarına her iki taraf tr. corticonuclearis’ten lif gelir.

Tr. corticonuclearis, motor çekirdeği olan kranial sinirlerin o çekirdek içindeki nöronlarının üst motor nöron’udur. Çekirdekten çıkan lifler (kranial sinirin kendisi) alt motor nöron’dur.

TRACTUS TECTOSPINALIS

Colliculus superior’dan başlayan bu yolun lifleri orta hatta çapraz yapıp (decussatio tegmentalis posterior = Meynert çaprazı), üst cervical spinal segmentlerdeki (özellikle ilk 4) kontralateral boyun kaslarını fasilite, ipsilateral olanları inhibe eden motor nöronlarla sinaps yapar. Bu tractus, görme uyarılarına cevap olarak baş ve boynun refleks hareketleri ile ilgilidir. Bir taraf colliculus superior’un uyarılması, başın karşı tarafa çevrilmesi ile sonuçlanır.

TRACTUS RUBROSPINALIS

Lifleri, mezencephalon’un tegmentum parçasında bulunan nucleus ruber (red nucleus)’dan başlar. Lifleri çapraz (decussatio tegmentalis anterior = Forel çaprazı) yapar. Bu yolun fonksiyonu, karşı taraf fleksor kasların aktivitesini fasilite, ekstensor kasların aktivitesini inhibe etmektir.

TRACTUS VESTIBULOSPINALIS (LATERALIS)

Nucleus vestibularis lateralis’den başlayan lifler oluşturur. Lifleri, tüm medulla spinalis boyunca ipsilateral olarak aşağıya iner. Dengenin sağlanmasında boyun, gövde ve ekstremitelerin ekstensor kaslarının aktivitesini fasilite, ekstremitelerin fleksor kaslarının aktivitesini de inhibe eder.

TRACTUS RETICULOSPINALIS

Alfa ve gama motor nöronların aktivitelerini inhibe yada fasilite ederek, istemli hareketleri ve postür ile ilgili refleks hareketleri düzenler.

Tr. corticospinalis, tr. rubrospinalis ve tr. reticulospinalis bulbaris, fleksör kasları eksite, ekstensör kasları inhibe eder.

Tractus vestibulospinalis ve tr. reticulospinalis pontis fleksör kasları inhibe, ekstensör kasları eksite eder.

FASCICULI PROPRII (FASCICULI SPINOSPINALIS)

Medulla spinalis içinde başlayıp sonlanan yollardır. Medulla spinalis’de farklı segmentlerdeki nöronları irtibatlar. Intersegmental spinal reflekslerde rol oynar.

FASCICULUS INTERFASCICULARIS (SCHULTZ’ÜN VIRGÜL DEMETI) VE SEPTOMARGINALIS

Fasciculus gracilis ve cuneatus’un ganglion spinale’de bulunan 1. nöron’larının kollateral dalları tarafından oluşturulur. Fasciculus septomarginalis, sadece fasciculus gracilis’i oluşturan liflerin girdiği T6 seviyesi altında kalan segmentlerde bulunurken, fasciculus interfascicularis, fasciculus cuneatus’u oluşturan liflerin girdiği T6 seviyesi üstünde kalan medulla spinalis segmentlerinde bulunur.

FASCICULUS LONGITUDINALIS MEDIALIS

Vestibular, cochlear ve diğer kranial sinir çekirdeklerini (özellikle n. oculomotorius’un çekirdeğini) n. abducens’in çekirdeği ile bağlar.

Ekstraokular göz kaslarını kontrol eden kranial sinirlerin çekirdekleri (3,4,6 ve 8) ile vestibuler sistem arasındaki ana bağlantıdır.

Bir kaç istisna dışında genellikle çekirdeğe gelen lifleri tutan lezyonlar (supranükleer lezyonlar) kontralateral, çekirdeği tutan (intranükleer lezyonlar) yada çekirdekten çıkan lifleri tutan lezyonlar (infranükleer lezyonlar) ise ipsilateraldir.

Özet
Tarih
Başlık
Sinir Sisteminde Afferent Yollar ve Tractuslar (Çıkan Yollar)
Puan
51star1star1star1star1star

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın.
Adınız Soyadınız